Είδος και ιδιαιτερότητα των συνεταιριστικών εταιρειών

Από το βιβλίο «Ο Συνεργατισμός στην Κύπρο»  Έκδοση Υπηρεσίας Εποπτείας και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιριών Κύπρου

Σύμφωνα µε τον ορισμό που δίνεται από τη Διεθνή Συνεταιριστική Συμμαχία, οι συνεργατικές εταιρείες είναι ενώσεις προσώπων και όχι κεφαλαίων. Από τη διατύπωση αυτή απορρέει ότι τα άτομα τα οποία ιδρύουν µια συνεργατική εταιρεία δεν προσδοκούν να ικανοποιήσουν τις επιδιώξεις τους χρησιμοποιώντας το μέγεθος της οικονομικής συμμετοχής τους στο μετοχικό της κεφάλαιο. Προσπαθούν να επιτύχουν τους σκοπούς τους µε τις συναλλαγές και τη συνεργασία που θα έχουν µε τη συνεργατική εταιρεία.

1. Δεν είναι εταιρία του ιδιωτικού τομέα των επενδυτών

Το προϊόν των εταιρικών µερίδων (μετοχικό μέρισμα) συνήθως δεν καταλήγει στα µέλη, αλλά κατά κανόνα, χρησιμοποιείται για ενίσχυση των αποθεματικών κεφαλαίων των εταιρειών.

Αντίθετα, στις εταιρείες κεφαλαίου αμείβεται το μετοχικό κεφάλαιο. Σκοπός είναι η μεγιστοποίηση των κερδών και η διανομή τους στους μετόχους, ανάλογα µε το ύψος της συμμετοχής τους στο μετοχικό κεφάλαιο. Η αμοιβή του κεφαλαίου ουδόλως επηρεάζεται από τη συνεργασία που ο κάθε μέτοχος αναπτύσσει µε την εταιρεία. Για παράδειγμα, αν δύο μέτοχοι μιας εταιρείας κεφαλαίου συμμετέχουν στο μετοχικό της κεφάλαιο µε το ίδιο ποσοστό και ο ένας από αυτούς συνεργάζεται στενά και σε μεγάλη έκταση µε την εταιρεία, ενώ ο άλλος δεν συνεργάζεται καθόλου, θα αποκομίσουν και οι δύο ακριβώς το ίδιο μετοχικό μέρισμα. Αν το παράδειγμα αφορούσε μια συνεργατική εταιρεία, θα συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο. Το συνεργαζόμενο µέλος θα είχε σημαντικές ωφέλειες από τη συνεργασία του µε την εταιρεία, ενώ το µη συνεργαζόμενο θα αμειβόταν ελάχιστα ή καθόλου.

2. Δεν είναι συνδικαλιστική δραστηριότητα

Παράλληλα, ο συνεργατισμός δεν πρέπει να συγχέεται µε το συνδικαλισμό. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις προσφέρουν στα µέλη τους έμμεσα οικονομικά οφέλη, µε την ανάπτυξη συνδικαλιστικής δραστηριότητας και όχι συναλλασσόμενες µε αυτά. Στις συνεργατικές εταιρείες τα οικονομικά οφέλη που αποκομίζουν τα µέλη παρέχονται άμεσα και προέρχονται από τις συναλλαγές και δραστηριότητες του κάθε µέλους µε την εταιρεία του.

3. Δεν είναι κρατική ημικρατική επιχείρηση

Επίσης, οι συνεργατικές εταιρείες διαφοροποιούνται από τις κρατικές ή τις ηµικρατικές επιχειρήσεις. Τα νομικά αυτά πρόσωπα ιδρύονται µε σκοπό τη βελτίωση της ευημερίας των μελών όλης της κοινωνίας και ανεξάρτητα αν αυτά συνεισφέρουν ή δεν συνεισφέρουν στο μετοχικό κεφάλαιο. Στις συνεργατικές εταιρείες ιεραρχείται ως πρώτος στόχος η προαγωγή της οικονομικής κατάστασης των µελών, τα οποία συνεισφέρουν στο μετοχικό κεφάλαιο, ανεξάρτητα από την αμοιβή που συνεπάγεται η συνεισφορά τους αυτή.

Τι είναι

Το συνεργατικό κίνημα ιδρύθηκε με στόχο να βοηθήσει και να προστατεύσει τον άνθρωπο. Ιδρύθηκε για να απαλλάξει το άτομο από την εκμετάλλευση, να του διασφαλίσει τις δυνατότητες και να του παράσχει τα απαιτούμενα μέσα για να αναβαθμίσει την οικονομική και κοινωνική του θέση. Είναι καθολικά αποδεχτό ότι οι στόχοι αυτοί έχουν επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Παράλληλα με τη στήριξη που πρόσφερε στο άτομο με άμεσο τρόπο, ο συνεργατισμός ανέλαβε πλήρως τις ευρύτερες κοινωνικές του ευθύνες και πρόσφερε σημαντικά σε πολλούς τομείς της κυπριακής κοινωνίας. Η τελική κατάληξη και σε αυτή την περίπτωση ήταν η οικονομική και κοινωνική αναβάθμιση του ατόμου και η βελτίωση της ποιότητας της ζωής του.

Η ιδέα της ίδρυσης των συνεργατικών κινημάτων είχε κυρίως ως αφετηρία τα οικονομικά προβλήματα του ατόμου και την ανάγκη επίλυσης τους. Παρά τον εμπλουτισμό και την ευρύτητα της συνεργατικής δράσης, το οικονομικό συμφέρον του μέλους τοποθετείται και σήμερα στο ψηλότερο σκαλοπάτι της κλίμακας των προτεραιοτήτων των συνεργατικών εταιρειών.

Στον ορισμό της συνεργατικής εταιρείας, που διατύπωσε η Διεθνής Συνεταιριστική Ένωση, η ικανοποίηση των οικονομικών αναγκών των μελών ιεραρχείται πρώτη στους σκοπούς που τίθενται και ακολουθεί η ικανοποίηση των κοινωνικών και πολιτιστικών αναγκών. Η ιεράρχηση αυτή δεν έγινε τυχαία. Ο λόγος που ωθεί τα άτομα να ιδρύσουν μια συνεργατική εταιρεία είναι πρωτίστως η προαγωγή των οικονομικών τους συμφερόντων. Η ικανοποίηση των κοινωνικών και πολιτιστικών αναγκών ακολουθεί, χωρίς βέβαια τούτο να σημαίνει υποβάθμιση του τεράστιου κοινωνικού και πολιτιστικού έργου που επιτελούν οι συνεργατικές εταιρείες.

Πως επιτυγχάνονται τα παραπάνω, ποιες είναι οι Αρχές και οι Αξίες που διέπουν τα καταστατικά και την λειτουργία των Συνεταιριστικών Εταιριών

Δήλωση που αφορά τη συνεταιριστική ταυτότητα των συνεργατικών εταιρειών υιοθετήθηκε στο συνέδριο της Διεθνούς Συνεταιριστικής Συμμαχίας, (I.C.A.) που έγινε το 1995 στο Μάντσεστερ του Ηνωμένου Βασιλείου και περιλαμβάνει τον ορισμό της συνεταιριστικής επιχείρησης, τις συνεταιριστικές Αξίες και τις συνεταιριστικές Αρχές.

Ι. ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗΣ ΕΤΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

“Συνεταιριστική επιχείρηση” είναι μια αυτόνομη ένωση προσώπων τα οποία συνδέονται εθελοντικά με σκοπό να εξυπηρετήσουν τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες και επιδιώξεις τους μέσω μιας συμμετοχικής και δημοκρατικά ελεγχόμενης επιχείρησης.

Οι Συνεταιριστικές Αξίες και Αρχές όπως εξελίχθησαν στον χρόνο από την εποχή του πρώτου καταναλωτικού συνεταιρισμού στο Rochdale

II. ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ (VALUES)

Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις βασίζονται στις αξίες:

•    της αυτοβοήθειας,

•    της αυτοευθύνης,

•    της δηµοκρατίας,

•    της ισότητας,

•    της δικαιοσύνης και

•    της αλληλεγγύης.

Σύμφωνα µε τη συνεταιριστική παράδοση, τα µέλη των συνεταιριστικών εταιρειών πιστεύουν στις ηθικές αξίες:

•    της εντιμότητας,

•    της ειλικρίνειας,

•    της κοινωνικής ευθύνης και

•    της μέριμνας για τους άλλους.

II. ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ (PRINCIPLES)

1.  Εθελοντική και ανοικτή συμμετοχή: Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις είναι εθελοντικές οργανώσεις, ανοικτές σε όλα τα πρόσωπα, τα οποία είναι ικανά να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες τους και να αποδεχτούν µε προθυμία τις ευθύνες των µελών, χωρίς εθνικές, κοινωνικές, φυλετικές, πολιτικές ή θρησκευτικές διακρίσεις.

2. Δημοκρατικός έλεγχος των μελών: Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις είναι δημοκρατικές οργανώσεις, οι οποίες ελέγχονται από τα µέλη τους, τα οποία συμμετέχουν στη διαμόρφωση της πολιτικής και στη λήψη των αποφάσεων τους. Οι άνδρες και οι γυναίκες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους ως αιρετοί αντιπρόσωποι είναι υπόλογοι στα µέλη. Πρωτίστως τα µέλη των συνεταιριστικών εταιρειών έχουν ίσα εκλογικά δικαιώματα (ένα µέλος, µία ψήφος) και παράλληλα οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις είναι οργανωμένες µε δημοκρατικό τρόπο.

3.  Οικονομική συμμετοχή των μελών: Τα µέλη συμμετέχουν δίκαια στο κεφάλαιο της συνεταιριστικής τους επιχείρησης και στον έλεγχο του µε δημοκρατικές μεθόδους. Μέρος, τουλάχιστον, αυτού του κεφαλαίου είναι συνήθως η κοινή περιουσία της συνεταιριστικής επιχείρησης. Τα µέλη συνήθως λαμβάνουν περιορισμένη αποζημίωση για το κεφάλαιο το οποίο καταβάλλουν ως προϋπόθεση της συμμετοχής τους. Τα µέλη διαθέτουν τα πλεονάσματα για όλους ή για οποιονδήποτε από τους ακόλουθους σκοπούς: Για ανάπτυξη της συνεταιριστικής επιχείρησης τους, πιθανόν µε τη δημιουργία αποθεματικών, μέρος των οποίων τουλάχιστον θα πρέπει να είναι αδιαίρετο. Για την παραχώρηση ωφελημάτων στα µέλη, ανάλογα µε τις συναλλαγές που είχαν µε τη συνεταιριστική επιχείρησης και για προώθηση άλλων δραστηριοτήτων που εγκρίνονται από τα μέλη.

4.   Αυτονομία και ανεξαρτησία: Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις είναι αυτόνομες, αυτοβοηθούµενες οργανώσεις, ελεγχόμενες από τα µέλη τους. Εάν θα συνάψουν συμφωνίες µε άλλους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων και των κυβερνήσεων, ή εάν θα εξασφαλίσουν κεφάλαια από εξωτερικές πηγές θα πρέπει να το πράττουν µε όρους οι οποίοι διασφαλίζουν το δημοκρατικό έλεγχο που ασκείται από τα µέλη και συνάδουν µε τη συνεταιριστική αυτονομία τους.

5.  Εκπαίδευση, κατάρτιση και πληροφόρηση: Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις εξασφαλίζουν εκπαίδευση και κατάρτιση για τα µέλη, τους αιρετούς αντιπροσώπους, τους διευθυντές και τους υπαλλήλους τους έτσι ώστε να μπορούν να συμβάλλουν ενεργά στην ανάπτυξη των συνεταιριστικών εταιρειών τους. Ενημερώνουν το κοινό, ειδικότερα τη νέα γενιά και τους ηγέτες της κοινής γνώμης, για τη φύση του συνεργατισμού και τα ωφελήματα που προσφέρει.

6. Συνεργασία μεταξύ συνεταιριστικών επιχειρήσεων: Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις εξυπηρετούν τα µέλη τους περισσότερο αποτελεσματικά και ενδυναμώνουν το συνεταιριστικό κίνημα συνεργαζόμενες μεταξύ τους σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.

7.  Κοινοτικό ενδιαφέρον: Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις εργάζονται για σταθερή ανάπτυξη των κοινοτήτων τους εφαρμόζοντας την πολιτική που αποφασίζετε από τα µέλη τους.